سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

386

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

اكثر ثمن ابراء نموده و مقدار ناچيزى از آن را بگيرد شفيع اگر بخواهد يا بايد تمام ثمن كثير را به مشترى پرداخته و يا بملاحظه تحمل غرامت فوق العاده‌اى كه بر او لازم مىآيد آن را ترك كند . شارح ( ره ) مىفرماين : حكم مذكور جارى است اگرچه ابارء بايع يا گرفتنش عوض كم را بجاى ثمن كثير ناشى از تبانى بين او و مشترى بوده كه بدين وسيله حيبله‌اى بسازند تا شفيع اخذ بشفعه نكند . و بهر تقدير دليل حكم مذكور اينست كه : اگر شفيع بخواهد حقّش را اعمال كرده و از شفعه‌اش استفاده كند بايد ثمن در بيعى را كه موجب ثبوت شفعه براى او شده به مشترى بدهد و آن جميع مالى است كه مشترى ابتداء ثمن براى مببيع قرار داد و آنچه پس از ابارء بايع يا معاوضه ثمن با عوض يسير باقى مانده يا بواسطه معاوضه جديد پديد آمده و يا منشأ آن اسقاط مال ثابت در ذمه مشترى از ناحيه بايع مىباشد و مقتضاى اين بيان آن است كه ثمن در عقد بيع اول بر مشترى لازم و براى بايع جايز است به اين معنا كه مشترى ملزم به پرداخت آن بوده ولى بايع ملزم در گرفتن آن نيست بلكه مىتواند آن را با ملى كمتر از آن معاوضه كرده يا مقدار زيادى از آن را ابراء كند اگرچه هركدام از معاوضه و ابراء ساختگى و ناشى از سازش بوده كه بين مشترى و بايع جهت اقدام نكردن شفيع بر شفعه صورت گرفته باشد . و بعبارت ديگر : مشترى همان ثمنى را كه در ذمّه‌اش ثابت شده و بايع ميتواند